Kunstconstructie
Open menu
Kunst kan helpen om op een andere manier tegen dingen aan te kijken dan je gewend was te doen. Het kan een middel zijn om mensen in beweging te krijgen. Het afgelopen jaar hebben kunstenaars Françoise Braun en Casper Teijgeler privé en in hun werk met veranderingsprocessen te maken gehad. De geliefden besloten als kunstenaarsduo verder te gaan onder de naam Kunstconstructie. Ze bewandelden verschillende wegen voor ze uitkwamen bij wat ze het liefste doen: samen kunst maken.

Kunst als aanjager bij een veranderingsproces:“Je kunt mensen even op een andere manier naar de situatie laten kijken en meenemen naar iets waar ze nooit eerder geweest zijn.”

Na haar opleiding op de kunstacademie van Maastricht begon Françoise met het maken van decors voor objecttheater. Dit is een vorm van theater waarbij acteurs en objecten – zoals grote apparaten of poppen - een gelijkwaardig aandeel hebben in het verhaal dat de theatergroep wil vertellen. Daarna rolde ze in de community art: kunstprojecten in buurten voor en door wijkbewoners, dicht op de huid van de makers zelf, vaak geïnitieerd door gemeente of woningcoöperatie. Toen sloeg de crisis toe. Er was minder geld en haar opdrachtgevers mochten steeds minder. Ook stelde ze zelf steeds meer vraagtekens bij community art. Essentieel voor het slagen van deze projecten is dat maatschappelijk werkers de sociale kant oppakken. “Ik zette als kunstenaar iets in beweging terwijl de professionals eromheen in afwachting bleven kijken wat er gebeurde. Op de lange termijn gebeurde er dan niet zo veel.”
Ook Casper heeft in de afgelopen jaren verschillende overstappen gemaakt. Na een jarenlange carrière als marketing-analist - eerst in zijn eigen bedrijf en daarna bij uitvaartverzekering Monuta - gooide hij het roer om. “Je hoort wel vaker van mensen die de hele dag op kantoor zitten en dan bedenken ‘wil ik dit nou de rest van mijn leven doen?’. Mijn antwoord was duidelijk ‘nee!”

Klussen

Omstreeks die tijd kochten Françoise en Casper een kluswoning op de Nijhoffstraat. Françoise ging aan vrouwen kluscursussen geven en zette met anderen een klusbedrijf op waar alleen vrouwen werken: Mevrouw Spijker.
Toen het huis min of meer klaar was, kreeg Casper de kans om bij een meubelmakerij aan de slag te gaan. “Op dag één krijg je een bezem in je hand en red jezelf maar. Je begint van onderaf. Wat je collega’s in dertig jaar hebben geleerd, haal je niet meer in. Het ging goed maar ik kon daar niet doorgroeien. Daarom ben ik daar weggegaan.” 
Ondertussen had Françoise twee jaar Mevrouw Spijker geleid. Ze begon het kunstenaarschap te missen: “Ik miste het kunnen uiten, de creativiteit van iets bedenken en maken.” Ze droeg de boel over en ging in maart 2018 weer als beeldend kunstenaar aan de slag. 

Samenwerken

In veel projecten had het stel al samengewerkt, dat ging goed. Ze hadden samen hun huis opgeknapt, dat ging ook goed. Dus bedacht Casper: “Waarom gaan we het niet gewoon met zijn tweeën doen? We vullen elkaar goed aan. Laten we dat een jaar proberen.” “En dat gaat hartstikke goed”, valt Françoise bij.
Samen leven en werken, is dat niet veel ... “Samen”, vult het stel - lachend in koor- aan. Ja, het verandert de relatie wel, vertelt Casper: “Je hebt meer conflicten omdat je niet precies hetzelfde wil bereiken in een opdracht, dus daar moet je elkaar de ruimte gunnen: agree to disagree. Dat is belangrijk zodat dat niet een weerslag krijgt op je liefdesrelatie.”
Toch heeft het een meerwaarde dat je niet per se hetzelfde wilt, ervaren ze. Françoise: “We zijn goed in elkaar bevragen. Waarom vind je dit? Welk beeld roept dit bij op jou? We komen daardoor verder. Ik heb ook het gevoel dat we projecten doen die ik in mijn eentje nooit had kunnen doen.” Een ander voordeel is dat je met zijn tweeën sneller een opbouwende discussie krijgt, vertelt Françoise. “Kunstenaarschap is jezelf veel dingen afvragen, je ondervraagt jezelf constant in wat je maakt en doet. Dat kan veel onzekerheid met zich meebrengen.” “Je vult elkaar in vaardigheden aan. Als je het niet met elkaar eens bent, zoek je met elkaar uit waarom niet. Daardoor worden de dingen ook beter,” vult Casper aan.

Van a naar onbekend

Onder de naam Kunstconstructie maakten ze Rolling Together. Het kunstwerk is een grote houten bol waarin je kan zitten. Zodra je erin stapt, gaat het bouwwerk schommelen. Als je alleen in het middelpunt staat, beweegt de constructie niet. Als een ander erop stapt, moet je samen het evenwicht bewaren. Françoise en Casper maakten het object in opdracht van Tetem, een Enschedese instelling die kunst met maatschappelijke vraagstukken verbindt. De aanleiding was een vraag van een woningcoöperatie. Die kon het beheer van buurthuizen niet meer zelf doen waardoor de gebruikers meer zelfsturend moesten werken. Kortom, de organisatie moest veranderen. Een opgave die niet voor alle betrokkenen even makkelijk was. Françoise: “Uit gesprekken met gebruikers bleek dat een aantal mensen de verandering niet overzag. Want wat was hier nou de uitkomst van? Waar ging het dan naartoe? Wat ze kenden was dan niet wel perfect, maar dat kenden ze in elk geval wel.”
Ook waren er veel partijen bij betrokken met elk hun eigen belang. Zij moesten met elkaar gaan samenwerken. Hoe zorg je ervoor dat je iedereen meeneemt? Dat ze hun eigen verantwoordelijkheid daarin willen nemen? Rolling Together maakt van het veranderingsproces een fysieke ervaring. “Als je er in je eentje op staat, beweeg je de wereld, ben je oppermachtig. Maar op het moment dat iemand bij jou in die bol stapt, moet je wel gaan samenwerken. Tenzij je daar echt geen zin in hebt. Maar dan blijf je wankelen en kapseist de boel”, vertelt Françoise. Rolling Together is een speelobject maar wordt soms ook gebruikt bij coaching.“ Het geeft je de ruimte om te spelen maar als je er verder in wil gaan, kan dat ook. Je ziet bij sommige mensen die daarvoor openstaan dat dat gebeurt en andere mensen die liever op afstand blijven. Ze voelen het in elk geval wel.”

Route

Een ander object dat het stel afgelopen jaar maakte is een Folly 90.15. Een folly is een nutteloos bouwsel dat geen enkel doel dient, behalve om te vermaken. Françoise en Casper maakten het kunstwerk voor een wedstrijd van Folly Art Norg, georganiseerd door een gepensioneerd Drents echtpaar. De echtgenoten, die volgens Casper ‘folly addicts’ zijn, organiseren jaarlijks een wandelroute langs folly’s in hun woonplaats Norg. Ook bij dit object speelden de kunstenaars met vorm en functie. Ze maakten van latten een constructie, opgebouwd uit vlakken van 90 en 15 graden. Op het internet zocht Françoise wat het getal 90.15 nog meer betekent. “Er zijn heel veel dingen met de toevoeging 90.15,” vertelt Françoise, “te pas en te onpas staan dit soort cijfers achter producten. Het lijkt iets te betekenen. Maar waarom heet een bermudashort ineens 90.15? Geen idee.” Met dat gegeven wilden ze spelen, want een folly is ook iets terwijl het tegelijk “niets” is. “Een folly is gewoon leuk”, aldus Françoise. “Een folly is nutteloos maar wel van belang”, zegt Casper. Veel architecten doen mee aan de prijsvraag van de Drentenaren. Niet voor niets, volgens Casper. “Dat je zonder een programma van eisen en randvoorwaarden iets kan maken geeft vrijheid. Ruimte om te spelen.” En dat is belangrijk, vinden ze beiden.

Kin 940x480

 

Draagkracht

In hun eerste jaar als kunstenaarsduo hebben Françoise en Casper hard gewerkt aan de zichtbaarheid van hun werk door mee te doen aan prijsvragen en kunstroutes. Dat vraagt vooral veel investering, wat je niet direct terugverdient. Toch heeft de keuze om samen te gaan werken voor de twee geliefden goed uitgepakt. Door hun talenten en vaardigheden te bundelen, vergroot het de mogelijkheden en ook hun eigen perspectief. “Als kunstenaar was ik gewend om iets te maken en dat was het dan. Casper kijkt wat er verder ook mee kan.” Niet alleen is Rolling Together nu al op verschillende plekken tentoongesteld, het is zelfs gebruikt voor trainingen. Iets wat ze niet van tevoren hadden bedacht. Ook de Folly 90.15 is al op verschillende locaties te zien geweest. Wat ook door de samenwerking veranderd is, is dat ze letterlijk groter werken. “Ik heb het gevoel dat - laat ik het bij mezelf houden- het wat steviger staat. Dat we met zijn tweeën wat meer kunnen dragen.”, aldus Françoise. 
Meer informatie is te lezen op www.kunstconstructie.nl
Tekst: Elsebeth Hoeven
Portretfoto: BureauBeeld
Foto's kunst: Kunstconstructie